246017, г.Гомель, пр.Победы,18-б,

тел. +375232 32-50-31

+375232 32-50-92,

E-mail:Этот адрес электронной почты защищен от спам-ботов. У вас должен быть включен JavaScript для просмотра.

Время работы: 07.30-18.00 

Жыў сабе дзед з бабай. І ў іх не было нічога, толькі адна лубачка жыта. Дзед і кажа:

– Бабка-бабка, што будзем рабіць з гэтым жытам?
А баба кажа:
– А ты ідзі на млын, змялі там жыта – хлебца спячом!
Пайшоў тады дзед на вадзяны млын, змалоў жыта і ідзе дамоў. Ідзе дамоў і зайшоў у карчму, а муку паставіў на заваленцы ля карчмы. Усхадзіўся раптам вецер і раздзьмуў дзедаву муку. Узяў дзед пустую лубку і пайшоў дадому.
– Бабка-бабка, што мы будзем рабіць? Паставіў я муку на заваленцы, а вецер і раздзьмуў яе.
– А ідзі, дзедка, не даруй яму!
І пайшоў тады дзед шукаць ветра.
Ішоў-ішоў, ішоў-ішоў, бачыць – хатка. Узяў ён тую хатку за вугал і стаў абарочваць. А вецер тут і крычыць:
– Не руш маю хатку! На табе акрайчык хлебца, дык як будзеш яго есці, то ён будзе большаць.
Узяў той акрайчык дзед ды пайшоў дадому, а па дарозе зайшоў да кумы нанач.
Стаў ён есці той хлеб. А ён не ўбывае, а прыбывае! Узялі куму моцныя завідкі. Яна ноччу ўзяла, адрэзала акрайчык хлеба звычайнага ды падмяніла: ягоны ўзяла сабе, а свой дала яму. Ото прыходзіць дзед дадому, сталі яны з бабай той акрайчык есці і…з’елі.
– Падмануў вецер! – гыркнуў дзед.
– Ідзі, дзедка, ды не даруй ты ветру.
Пайшоў дзед зноў. Ішоў-ішоў, знайшоў ветраву хатку. Узяў яе за вугал і стаў абарочваць. А тады вецер гукае:
– Чалавек-чалавек, не руш маю хатку! А на табе баранчыка. Як ты скажаш: “Баранчык, страсяніся! Высып золата-срэбра!” – ён і высыпле.
Ото дзед узяў баранчыка дый пайшоў дадому, ды не дайшоў, а ізноў зайшоў да кумы нанач. Пасядзеў трошкі і ўздумаў праверыць, ці праўда гэта, што яму той вецер сказаў. І кажа куме:
– Дай-ка мне, кумачка, дзяругу*.
Кума дала яму дзяругу, ён паставіў баранчыка на дзяругу і кажа:
– Баранчык, страсяніся, ды высып золата-срэбра!
А баранчык страсянуўся, і высыпалася і золата, і срэбра. А кума гэта ўбачыла і ноччу замяніла баранчыка. Назаўтра дзед узяў кумінага баранчыка і пайшоў дадому ў добрым гуморы. Прыходзіць дадому, паставіў баранчыка на дзяругу і кажа:
– Баранчык-баранчык, страсяніся! Высып золата-срэбра!
А баранчык той стаіць, як дурань.        
Праганяе тады баба ізноў дзеда:
– Ідзі ды не даруй ты ветру!
Пайшоў дзед ізноў да ветравай хаты.
Ізноў стаў яе за вугал абарочваць. А вецер, гэта ўбачыўшы, і крычыць:
– Чалавек-чалавек, не руш маю хату, на табе ражок. Цяпер тваё ўсё вернецца, трэба толькі сказаць: “З рога ўсяго многа!”
Узяў дзед ражок і пайшоў дзед дадому. Прыходзіць ізноў па дарозе да кумы. Пасядзеў трохі і гаворыць:
– Вось, кумка ты мая, ёсць у мяне ражок – што захочаш дасць. Толькі скажы яму: “З рога ўсяго многа!” – тут табе ўсяго і будзе.
Дзед выйшаў на двор, а кума зараз жа і кажа:
– З рога ўсяго многа!
Як толькі яна гэта сказала, як выскачылі з гэтага рога малайцы з бізунамі, як сталі яе біць! Білі-білі, а яна крычыць! А тут уваходзіць дзед.
– Ай, кумок, ратуй мяне! Аддам я табе і акрайчык, і баранчыка – каб толькі яны кінулі біцца.
А тады дзед кажа:
– Ох, усе ў рог!
І яны і пахаваліся назад у рог. Аддала тады кума і акрайчык, і баранчыка. Дзед забраў сваё і пайшоў дадому. Прыйшоў дамоў і стаў жыць. І стаў ён такім багатым, што ні здумаць, ні згадаць, ні ў казцы сказаць, ні пяром напісаць. Ну і, вядомая справа, калі ён такі багаты, дык і сябраваць пачаў з багатымі. Раз сабраў дзед пір ды паклікаў сваіх дружбакоў-паноў. Яны на гэтай гулянцы паўпіваліся, а адзін жа ж – не. Вось ляглі яны спаць, а той узяў хлеб і баранчыка – і да сябе дадому.
Назаўтра агледзеўся дзед – няма ні баранчыка, ні акрайчыка. Тады запрог каня і паехаў да таго пана. А той жа ж пытаецца ў дзеда:
– А што ж ты мне, дзед, прывёз?
– А я ж табе прывёз ражок.
– А пакажы які.
Дзед паказаў, а тады пан пытае:
– А што з ім рабіць?
– А вось што, паночак. Скажы толькі: “З рога ўсяго многа!” – дык ён жа ж і дасць усё, што захочаш.
А пан зараз і кажа:
– З рога ўсяго многа!
А як выскачыў адтуль тузін малайцоў з кулькамі, а як сталі яго лупіць! А пан гэты крычыць крычма:
– Ой, дзедка, ратуй! Аддам і баранчыка твайго, і акрайчык, а то ж яны мяне заб’юць!
Ну, тады ўжо дзед злітаваўся з яго і кажа:
– Ох, усе ў рог!
Усе яны і пахаваліся. Узяў дзед і акрайчык, і баранчыка, і ражок – і пайшоў дадому. Стаў тады дзед жыць сам па сабе, перастаў ужо дружыцца з багатымі.

Тлумачэнні

Вопер – вяпрук, кабан.

Вярэнька – кошык з накрыўкай, сплецены з барозавай кары (бяросты).

Гарэц – пасудзіна, мера аб’ёму (прыблізна 3,3 літры).

Дзяруга – посцілка, вялікі кавалак грубай тканіны.

Дубальт – удвая.

Загнет – выступ печы.

Збыткавацца – здзеквацца, кпіць.

Каліто – кашалёк; торбачка для захавання грошай, дакументаў ці дробных прадметаў.

Капуза – шапка з аўчыны поўсцю наверх у выглядзе каўпака.

Кокат – сук на дрэве.

Коўб – страўнік (жывёльны).

Коч – карэта з верхам.

Куля, кулька – ядро, шар; булава; дрын, кол, палка.

Куні – куніцавыя шкуры.

Лапацень – прыстасаванне для фіксацыі чаго-небудзь.

Лычка – тут: вяроўка, аброць.

Магалейка – кісет.

Нажэндзя – інструменты, прылады.

Нічальніцы – дэталь ткацкага станка.

Перапечы – булкі з грэчневай мукі.

Суздром – цалкам, падчыстую.

Сыта – страва з вады ды мёду.

Уогер – конь, жарабец.

Фаска – пасудзіна для захавання вадкіх рэчываў.

Цагала – прыстасаванне для здабывання агню.

Быў сабе дзед і баба. Доўга яны жылі, ды дзяцей не мелі. Раз пайшла баба ваду браць у калодзежы. Зачарпнула вядром дый паглядзела, ці поўна зачарпнула. Паглядзеўшы, бачыць: каліва гароху на дне ляжыць. Баба дастала ды з’ела. Вось яна ад гэтага гароху і затаўсцела-зацяжарыла. Панасіла колькі і нарадзіла сына маленькага – з кулачок.
Адзін раз дзед паехаў у поле араць ды сказаў бабе, каб прынесла яму ў поле абедаць. Баба згатавала абед ды хоча ўжо несці ў поле, ажно Сынок з кулачок кажа:
– Мама, я панясу.
Баба спалохалася ды кажа:
– Куды ж ты панясеш? Ты ж такі маленькі! Ты ж поля не ведаеш!
– Знайду, мамка!
Маці ўсё падрыхтавала, а сынок як сеў вярхом на гаршчкі, ды так шпарка паехаў, што ні вокам змігнуць. Пад’ехаўшы да бацькі, ён паставіў гаршчкі, а сам схаваўся за горку і крычыць:
– Тата, хадзі абедаць!
Бацька агледзеўся ды нікога не ўбачыў. Ды зноў сабе арэ. А сынок другі раз кліча: 
– Тата, хадзі абедаць!
Бацька зноў яго не ўбачыў. А ён як выйшаў на горку, ды як закрычыць:
– Бацька, ідзі ўжо абедаць!
Бацька яго ўбачыў і пайшоў. А сынок – на саху вярхом, ды давай араць! Каля гэтай нівы тым часам ехаў адзін пан. Угледзеў, як Сынок з кулачок арэ, і пытаецца ў мужыка, ці не прадасць ён хлопчыка. А мужык кажа:
– Каля пана воля хоча, дык я і задарма аддам!
Пан даў мужыку тысячу рублёў. А сабе ўзяў хлопчыка ў кулачок, закруціў яго ў насоўку ды схаваў у кішэню. Сынок вылез з кішэні дый скочыў з воза на дарогу, а пан, не заўважыўшы, паехаў далей. Сынок сыйшоў з дарогі і схаваўся ў траве. А па дарозе ідуць злодзеі і паміж сабою гамоняць:
– Пойдзем у пана ўкрадзем вала!
А сынок пачуў гэта і крычыць з травы прыдарожнай:
– А я раскажу!
Злодзеі папужаліся таго голасу ды кажуць:
– Хто гэта там? Хадзі з намі!
Сынок з кулачок выйшаў і пайшоў з імі. Прыйшоўшы да панскай пуні, дзе стаялі быкі, пачалі вырашаць:
– Хто ж палезе ў пуню?
А Сынок з кулачок кажа:
– Я!
І палез у пуню. Падыйшоў да быкоў ды закрычаў:
– Якога вам быка ўзяць?
Пан пачуў гэта ды прыбег з цяплом у пуню, але не ўбачыў нікога, ды вярнуўся зноў дадому. А сынок выбраў сабе самага лепшага быка ды вывеў злодзеям. Злодзеі ўзялі быка ды зарэзалі, а коўб* кінулі на дарозе. А самі паехалі. Сынок з кулачок застаўся ды ўлез у коўб. Прыйшоў з лесу воўк ды з’еў той коўб. А Сынок з кулачок як стаў крычаць у сярэдзіне ваўка! Звяруга спужаўся дый кажа:
– Што хочаш, я зраблю. Толькі ж не крычы!
А сынок кажа:
– Вязі мяне да таткі!
Воўк і павёз. Як толькі прыехалі яны да дзвярэй, то сынок і стаў крычаць:
– Тата-тата! Адчыняй дзверы!
Бацька і адчыніў.
– Бяры, бацька, таўкач ды бі ваўка!
Бацька забіў ваўка, садраў шкуру, вырабіў і пашыў сыночку шубу. 

Тлумачэнні

Вопер – вяпрук, кабан.

Вярэнька – кошык з накрыўкай, сплецены з барозавай кары (бяросты).

Гарэц – пасудзіна, мера аб’ёму (прыблізна 3,3 літры).

Дзяруга – посцілка, вялікі кавалак грубай тканіны.

Дубальт – удвая.

Загнет – выступ печы.

Збыткавацца – здзеквацца, кпіць.

Каліто – кашалёк; торбачка для захавання грошай, дакументаў ці дробных прадметаў.

Капуза – шапка з аўчыны поўсцю наверх у выглядзе каўпака.

Кокат – сук на дрэве.

Коўб – страўнік (жывёльны).

Коч – карэта з верхам.

Куля, кулька – ядро, шар; булава; дрын, кол, палка.

Куні – куніцавыя шкуры.

Лапацень – прыстасаванне для фіксацыі чаго-небудзь.

Лычка – тут: вяроўка, аброць.

Магалейка – кісет.

Нажэндзя – інструменты, прылады.

Нічальніцы – дэталь ткацкага станка.

Перапечы – булкі з грэчневай мукі.

Суздром – цалкам, падчыстую.

Сыта – страва з вады ды мёду.

Уогер – конь, жарабец.

Фаска – пасудзіна для захавання вадкіх рэчываў.

Цагала – прыстасаванне для здабывання агню.

 

Жылі-былі ў адным лесе лісіца і заяц. Жылі яны адзін каля другога блізка. Прыйшла восень, стала холадна, уздумалі яны сабе хаткі збудаваць. Вось лісіца узвяла сабе хатку са сняжку, а заяц – з пяску. Пражылі зімку, дачакаліся вясны. У лісіцы хатка растала, а зайчыкава – выстаяла. Прыйшла лісіца, выгнала зайчыка, стала сама там жыць у яго хатцы. Сядзіць зайка пад бярозай і плача. Ідзе воўк.
– Чаго ты, зайка, плачаш?
– Як жа мне не плакаць? Жылі мы з ліскай блізка. Стала холадна, збудавалі мы сабе хаткі. Я сабе – з пяску, а лісіца – са сняжку. Прыйшла вясна, яе хатка растала, а мая выстаяла. Яна мяне выгнала з маёй хаткі і сама цяпер жыве там. Вось я сяджу ды плачу. Падсабі гора гараваць.
– Ну, хадзі, я яе выганю.
Пайшоў воўк, стаў на парозе:
– Вылазь, ліса, вон! Бо скіну з печы, паб’ю табе плечы!
А лісіца не лезе з печы дый гаворыць:
– Мой хвост шорсткі, як дам – дык павалішся!
Спалохаўся воўк лісінага хваста, пабег і зайца кінуў. Сеў заяц зноў пад бярэзінаю і плача. Ідзе па лесе мядзведзь. Убачыў зайку дый пытае:
– Чаго ты, зайка, плачаш?
– Як жа мне не плакаць? Жылі мы з ліскай блізка. Прыйшла восень, пабудавалі мы сабе хаткі. У яе хатка са сняжку, а ў мяне – з пяску. Прыйшла вясна, лісчына хатка растала, а мая выстаяла. Яна мяне выгнала з тае хаткі, сама там жыве. А я сяджу ды плачу. Падсабі гора гараваць.
Пайшоў мядзведзь лісіцу выганяць. Узыйшоў на парог, а лісіца і пытае:
– Хто там? Мой хвост шорсткі, як дам, дык павалішся!
Спалохаўся мядзведзь таго хваста, кінуў зайца ды бегчы. Зноў сеў зайчык пад бярозай і жаласна плача. Аж ідзе па лесе певень. Убачыў ён зайку і пытае:
– Чаго ты, зайка, плачаш?
Зайка стаў жаліцца пеўню:
– Жылі мы з лісіцай блізка. Узвялі сабе хаткі побач. Я сабе – з пяску, а лісіца – са сняжку.  Прыйшла вясна, лісіцына хатка растала, а мая выстаяла. Яна мяне і выгнала з маёй хаткі.
– Пайду-тка я яе выганю!
Плача зайка, не верыць.
– І дзе табе, Пеця, выгнаць? Воўк гнаў – не выгнаў, мядзведзь гнаў – не выгнаў.
– Не, хадзі, паспрабуем.
Вось і пайшлі. Увайшоў певень у хату, стаў на парозе і крычыць:
– Я пятух-чабятух, на кароткіх нагах, на высокіх пятах, нясу касу на плячы, хачу ліску засячы!
А лісіца і кажа:
– Мой хвост шорсткі, як дам, дык павалішся!
А певень не спалохаўся, скочыў з парога на падлогу і зноў крычыць:
– Я пятух-чабятух, на кароткіх нагах, на высокіх пятах, нясу касу на плячы, хачу ліску засячы!
А яна адказвае:
– Мой хвост шорсткі, як дам, дык павалішся!
А пятух усё бліжэй, бліжэй падыходзіць ды як ускочыць на пяколак! А лісіца скок з печы далоў, певень да яе, а яна – за парог! А зайка і дзверы за ёй зачыніў! І сталі зайка з пеўнем удвух жыць.

Тлумачэнні

Вопер – вяпрук, кабан.

Вярэнька – кошык з накрыўкай, сплецены з барозавай кары (бяросты).

Гарэц – пасудзіна, мера аб’ёму (прыблізна 3,3 літры).

Дзяруга – посцілка, вялікі кавалак грубай тканіны.

Дубальт – удвая.

Загнет – выступ печы.

Збыткавацца – здзеквацца, кпіць.

Каліто – кашалёк; торбачка для захавання грошай, дакументаў ці дробных прадметаў.

Капуза – шапка з аўчыны поўсцю наверх у выглядзе каўпака.

Кокат – сук на дрэве.

Коўб – страўнік (жывёльны).

Коч – карэта з верхам.

Куля, кулька – ядро, шар; булава; дрын, кол, палка.

Куні – куніцавыя шкуры.

Лапацень – прыстасаванне для фіксацыі чаго-небудзь.

Лычка – тут: вяроўка, аброць.

Магалейка – кісет.

Нажэндзя – інструменты, прылады.

Нічальніцы – дэталь ткацкага станка.

Перапечы – булкі з грэчневай мукі.

Суздром – цалкам, падчыстую.

Сыта – страва з вады ды мёду.

Уогер – конь, жарабец.

Фаска – пасудзіна для захавання вадкіх рэчываў.

Цагала – прыстасаванне для здабывання агню.